หน้าแรก / บทความ / สุขภาพ & การดูแล

เรื่องขี้ ๆ ของวัยรุ่นซิลกี้: อึบ่อยแค่ไหน ขนาดเท่าไร กลิ่นแรงไหม

เขียนโดย สพ.ญ.ปรารถนา เทพสุวรรณ (หมอมู๋มู๋) สัตวแพทย์ผู้ดูแลฟาร์ม Silky & Friends · อ่าน 4 นาที

คำถามยอดฮิตของคนที่อยากเลี้ยงไก่ซิลกี้ในบ้านคือ “น้องอึบ่อยไหม เหม็นหรือเปล่า” บทความนี้จะพาไปรู้จักเรื่องขี้ ๆ ของไก่ซิลกี้แบบละเอียด ทั้งความถี่ ขนาด กลิ่น และปริมาณฉี่ เพื่อให้เตรียมตัวและจัดพื้นที่ได้ถูกต้องตั้งแต่วันแรก

น้องซิลกี้อึบ่อยแค่ไหน?

ไก่ซิลกี้อึ เฉลี่ยทุก 1–2 ชั่วโมง หรือประมาณ 12–24 ครั้งต่อวัน ฟังดูเยอะเวอร์สำหรับมือใหม่ แต่เป็นเรื่องปกติของสัตว์ปีก ซึ่งมีเหตุผลมาจากร่างกายที่ต่างจากสุนัขและแมว 2 ข้อ

1. ทางเดินอาหารสั้น อาหารผ่านเร็ว สัตว์ปีกถูกออกแบบมาให้ตัวเบา ทางเดินอาหารจึงสั้นเมื่อเทียบกับขนาดตัว อาหารเดินทางจากกระเพาะพัก (crop) ไปกระเพาะบด (gizzard) และลำไส้ค่อนข้างเร็ว ร่างกายจะดูดซึมสารอาหารไปใช้ แล้วขับกากออกทีละน้อย แทนที่จะเก็บสะสมไว้ในตัวนาน ๆ

2. ไม่มีกระเพาะปัสสาวะ ไก่ไม่มีที่เก็บฉี่แบบคนหรือสุนัข ของเสียจากไตและจากลำไส้จะมารวมกันที่ช่องเปิดเดียวที่เรียกว่า “ทวารรวม” (cloaca) แล้วขับออกมาพร้อมกัน น้องจึงอั้นได้ไม่นาน ส่วนสีขาวคล้ายครีมที่ติดอยู่กับอึคือ ยูเรต (urate) ซึ่งก็คือ “ฉี่” ของไก่ เป็นเรื่องปกติ ไม่ใช่ความผิดปกติ

เพราะอั้นไม่ได้นาน การฝึกให้ขับถ่ายเป็นที่แบบสุนัขหรือแมวจึงทำได้ยาก วิธีที่ได้ผลดีกว่าคือใช้วัสดุรองพื้นที่ดูดซับดี หรือใส่ผ้าอ้อมเมื่อปล่อยน้องออกนอกกรง

รู้ไหม? นาน ๆ ครั้งอาจเห็นอึที่เหนียว สีน้ำตาลเข้มคล้ายช็อกโกแลต และกลิ่นแรงกว่าปกติ เรียกว่า “อึจากไส้ตัน” (cecal dropping) เกิดจากการหมักย่อยอาหารในไส้ตัน เป็นเรื่องปกติของไก่ทุกตัว ไม่ต้องตกใจ

หลังกินอาหารประมาณ 15–60 นาที น้องจะอึเยอะเป็นพิเศษ หลังจากนั้นความถี่จะลดลงเหลือประมาณชั่วโมงละครั้ง การจับจังหวะนี้ได้ช่วยให้วางแผนพาน้องออกนอกกรงหรือออกนอกบ้านได้ง่ายขึ้น

ถ้าอากาศร้อน น้องจะกินน้ำเยอะขึ้น ร่างกายจึงขับน้ำส่วนเกินออกมามากขึ้นเพื่อรักษาสมดุลน้ำในร่างกาย ทำให้ อึดูแฉะหรือมีน้ำใสปนมากกว่าปกติ กรณีนี้ไม่ใช่ท้องเสีย ตราบใดที่ส่วนของอึยังจับตัวเป็นก้อนและน้องยังกินได้ปกติ

ขนาดและลักษณะอึที่ปกติ

อึไก่ซิลกี้เป็น ไซส์ตะมุตะมิ ประมาณ 1–3 ซม. มีทั้งทรงกลมและทรงรี ขึ้นอยู่กับความถี่และปริมาณอาหารที่กิน เพราะอึและฉี่ออกมาพร้อมกัน ใน 1 ครั้งจะเห็น 3 ส่วนรวมกัน

• ส่วนอึ สีน้ำตาลถึงเขียวเข้ม จับตัวเป็นก้อน มาจากกากอาหาร
• ส่วนสีขาวคล้ายครีม (ยูเรต) เคลือบอยู่ด้านบน คือของเสียจากไต
• ส่วนน้ำใส เป็นน้ำส่วนเกินที่ร่างกายขับออก มากหรือน้อยตามปริมาณน้ำที่น้องดื่ม

ถ้าส่วนน้ำมาก อึจะดูเป็นน้ำที่มีก้อนอึอยู่ตรงกลาง ถือเป็นลักษณะปกติตราบใดที่ส่วนอึยังจับตัวเป็นก้อน

อึไก่ซิลกี้เหม็นไหม?

อึปกติ 1 ก้อน กลิ่นแทบไม่มี กลิ่นไม่พึงประสงค์มักเกิดจากการจัดการ ได้แก่

• เลี้ยงแออัดเกินไป
• ไม่เก็บอึ ปล่อยให้หมักสะสม
• ใช้วัสดุปูรองที่ไม่ดูดซับ ทำให้พื้นที่สกปรกและอับชื้น

การเลือก อาหารคุณภาพ ช่วยให้อึจับตัวเป็นก้อน ไม่เหลว และกลิ่นเบาลงอย่างชัดเจน

ไก่ฉี่ยังไง และเท่าไรถึงปกติ?

ไก่ไม่มีกระเพาะปัสสาวะ จึง ไม่มีการฉี่แยกเป็นแอ่งแบบสุนัขหรือแมว สิ่งที่คนเลี้ยงเรียกว่า “ฉี่” คือยูเรตสีขาวและน้ำใสที่ออกมาพร้อมกับอึทุกครั้ง

ในน้องโตเต็มวัย ส่วนน้ำที่ขับออกมาแต่ละครั้งประมาณ 2–5 มล. ขึ้นอยู่กับปริมาณน้ำที่ดื่มและอากาศ หากรองพื้นด้วยทรายเต้าหู้ ทรายจะดูดซับทั้งอึและน้ำจนจับเป็นก้อนขนาดประมาณ 2–4 ซม. ตักทิ้งง่าย และกลิ่นแทบไม่มี

เมื่อไรควรปรึกษาสัตวแพทย์

การสังเกตอึเป็นวิธีง่ายที่สุดในการเช็กสุขภาพน้องทุกวัน ควรปรึกษาสัตวแพทย์ที่ดูแลสัตว์ปีกเมื่อพบว่า

• ส่วนอึไม่จับตัวเป็นก้อนต่อเนื่องหลายวัน แม้อากาศไม่ร้อน
• ยูเรตเปลี่ยนจากสีขาวเป็นสีเหลืองหรือเขียว
• มีเลือดปน หรือสีและกลิ่นเปลี่ยนไปจากเดิมมาก
• น้องซึม กินน้อยลง หรือขนบริเวณก้นเปื้อนจับตัวบ่อย

สรุป

ไก่ซิลกี้อึบ่อยก็จริง แต่ ก้อนเล็ก กลิ่นน้อย และจัดการง่าย หากใช้วัสดุปูรองที่ดีและเลือกอาหารคุณภาพ อ่านวิธีจัดการต่อได้ใน พาไก่ซิลกี้ออกทัวร์ เตรียมตัวยังไง ไม่ให้เลอะเทอะ

อาหารที่ช่วยให้อึจับตัวเป็นก้อน

อาหารไก่ซิลกี้สูตร Growth formula และทรายเต้าหู้ สั่งได้ทาง Shopee และ Lazada

ช้อปที่ Shopee

เกี่ยวกับผู้เขียน

สพ.ญ.ปรารถนา เทพสุวรรณ (หมอมู๋มู๋)

สัตวแพทย์ผู้เชี่ยวชาญสัตว์ปีก ผู้ดูแลฟาร์มและคลินิก Silky & Friends ใส่ใจสุขภาพ ความปลอดภัย และสวัสดิภาพของไก่ซิลกี้ ตั้งแต่ในฟาร์มจนถึงวันที่พร้อมย้ายบ้าน